Việc sử dụng hệ thống đèn chiếu sáng như đèn pha đèn cốt trên phương tiện giao thông là một kỹ năng cơ bản nhưng lại vô cùng quan trọng đối với người lái xe. Nắm vững cách dùng đèn đúng thời điểm, đúng quy định không chỉ giúp bạn nhìn rõ đường đi mà còn đảm bảo an toàn cho chính mình và những người cùng tham gia giao thông khác. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những kiến thức chi tiết và hữu ích về loại đèn này.

Đèn Pha Đèn Cốt Là Gì? Nguồn Gốc Tên Gọi

Tên gọi đèn phađèn cốt trong tiếng Việt thực chất là mượn từ tiếng Pháp. “Phare” trong “les phares d’automobiles” dùng để chỉ loại đèn chiếu sáng xa của xe ô tô, tương tự như ngọn hải đăng (cũng gọi là “phare”) với khả năng chiếu sáng rất xa. Từ này được dùng để chỉ đèn chiếu xa trên xe cơ giới.

Ngược lại, từ “cốt” bắt nguồn từ cụm từ “feux de croisement” trong tiếng Pháp, có nghĩa là đèn chiếu gần của ô tô. Một cách hiểu khác, “codes” cũng có nghĩa là luật lệ, điều luật, ám chỉ việc sử dụng đèn chiếu gần tuân thủ các quy tắc giao thông trong khu vực đông dân cư.

Hiểu một cách đơn giản và phổ biến, đèn pha là đèn chiếu xa với cường độ sáng mạnh và góc chiếu cao, thường dùng khi di chuyển ngoài khu vực dân cư, trên đường cao tốc hoặc khi không có xe đi ngược chiều. Đèn cốt là đèn chiếu gần, có góc chiếu thấp và cường độ sáng vừa phải, chuyên dùng khi đi trong khu vực nội thành, khu dân cư hoặc trên đường hai chiều có phương tiện di chuyển đối diện. Tại Việt Nam, việc sử dụng đèn pha và đèn cốt được quy định rõ ràng trong luật giao thông để đảm bảo an toàn.

Tầm Quan Trọng Của Hệ Thống Chiếu Sáng Xe

Hệ thống chiếu sáng trên xe máy và ô tô, đặc biệt là đèn pha đèn cốt, đóng vai trò sống còn trong việc lái xe an toàn, nhất là vào ban đêm hoặc trong điều kiện ánh sáng yếu, thời tiết xấu như sương mù, mưa lớn. Ánh sáng từ đèn giúp người lái quan sát rõ chướng ngại vật, tình trạng mặt đường, biển báo giao thông và các phương tiện khác từ xa.

Xem Thêm Bài Viết:

Việc sử dụng đèn chiếu sáng đúng cách giúp mở rộng tầm nhìn, cho phép người lái có đủ thời gian phản ứng trước các tình huống bất ngờ trên đường. Ngược lại, sử dụng đèn sai quy định, đặc biệt là lạm dụng đèn pha, có thể gây lóa mắt nghiêm trọng cho người đi ngược chiều, làm giảm khả năng quan sát của họ và tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn giao thông. Thống kê cho thấy, một phần đáng kể các vụ tai nạn giao thông vào ban đêm có liên quan đến vấn đề chiếu sáng hoặc việc sử dụng đèn sai quy tắc.

Phân Biệt Đèn Pha Và Đèn Cốt Chi Tiết

Để sử dụng đèn pha đèn cốt hiệu quả và đúng luật, việc hiểu rõ sự khác biệt giữa chúng là điều cần thiết. Sự khác biệt này thể hiện ở nhiều khía cạnh, từ tính chất ánh sáng cho đến hoàn cảnh sử dụng cụ thể trên đường.

Tính chất ánh sáng là điểm khác biệt rõ ràng nhất. Đèn pha có đặc điểm chiếu sáng xa, với góc chiếu cao và cường độ ánh sáng mạnh mẽ. Ánh sáng tập trung vào việc bao quát một phạm vi rộng phía trước xe, giúp người lái nhìn thấy các vật thể ở khoảng cách xa. Ngược lại, đèn cốt chiếu sáng gần hơn, có góc chiếu thấp hướng xuống mặt đường và cường độ ánh sáng vừa đủ. Ánh sáng này tập trung vào khu vực ngay trước đầu xe, giúp người lái quan sát rõ mặt đường và tránh làm chói mắt người đi ngược chiều.

Hoàn cảnh sử dụng đèn pha đèn cốt cũng hoàn toàn khác nhau. Đèn pha thường được sử dụng trên các tuyến đường vắng, đường cao tốc, khi di chuyển với tốc độ cao hoặc trên đường một chiều không có xe đi ngược lại. Nó cũng được dùng để nháy đèn báo hiệu khi muốn xin vượt hoặc cảnh báo xe đi ngược chiều hạ đèn pha. Trong khi đó, đèn cốt là đèn chiếu sáng chính được dùng trong hầu hết các tình huống, đặc biệt là khi lái xe tốc độ chậm, trong khu dân cư, nội thành, hoặc trên đường hai chiều có phương tiện lưu thông. Nhiều quốc gia còn quy định phải bật đèn chiếu sáng (thường là đèn cốt) cả vào ban ngày.

Trên bảng đồng hồ của xe, đèn pha đèn cốt cũng có ký hiệu riêng để người lái dễ dàng nhận biết đang bật loại đèn nào. Ký hiệu đèn pha thường là biểu tượng bóng đèn với các tia sáng chiếu thẳng về phía trước, đôi khi có màu xanh dương. Ký hiệu đèn cốt là biểu tượng bóng đèn với các tia sáng chiếu chếch xuống dưới, thường có màu xanh lá cây hoặc màu vàng tùy loại xe.

Ưu Nhược Điểm Của Đèn Pha Cốt Đối Với Người Lái

Hệ thống đèn pha đèn cốt mang lại những ưu điểm và tồn tại những nhược điểm riêng, phụ thuộc vào từng tình huống sử dụng cụ thể. Người lái cần hiểu rõ những đặc điểm này để lựa chọn loại đèn phù hợp.

Ưu điểm của đèn pha là khả năng chiếu sáng xa và rộng, giúp người lái dễ dàng quan sát đường đi ở khoảng cách lớn. Điều này đặc biệt hữu ích khi di chuyển trên đường cao tốc hoặc các tuyến đường nông thôn vắng vẻ vào ban đêm, giúp phát hiện sớm các chướng ngại vật, động vật, hoặc biển báo giao thông từ xa, tạo điều kiện để xử lý tình huống kịp thời.

Tuy nhiên, đèn pha cũng có nhược điểm đáng kể. Ánh sáng mạnh và góc chiếu cao có thể làm giảm tầm nhìn của các phương tiện giao thông ở gần phía trước do bóng xe của chính mình hoặc ánh sáng phản chiếu. Nguy hiểm hơn, đèn pha gây lóa mắt nghiêm trọng cho người điều khiển phương tiện đi ngược chiều trên đường hai chiều, làm họ mất khả năng quan sát tạm thời và tăng nguy cơ tai nạn.

Đối với đèn cốt, ưu điểm nổi bật là giúp người điều khiển nhìn rõ ràng khu vực gần xe, đặc biệt là mặt đường trong đêm tối. Ánh sáng tập trung xuống dưới giúp phát hiện kịp thời các ổ gà, ổ voi, đoạn đường xấu hoặc chướng ngại vật nhỏ ngay trước mũi xe, giúp tránh né an toàn.

Nhược điểm của đèn cốt là hạn chế tầm nhìn xa phía trước. Khi di chuyển với tốc độ cao, tầm chiếu sáng gần của đèn cốt có thể không đủ để người lái nhìn thấy chướng ngại vật từ khoảng cách đủ để xử lý an toàn, đặc biệt là khi gặp tình huống xấu bất ngờ. Do đó, việc chỉ sử dụng đèn cốt khi đi nhanh trên đường vắng tiềm ẩn nguy cơ cao.

Đèn pha của ô tôĐèn pha của ô tô

Các Công Nghệ Đèn Pha Cốt Phổ Biến Hiện Nay

Theo thời gian, công nghệ chiếu sáng cho đèn pha đèn cốt trên các phương tiện giao thông đã có nhiều bước tiến vượt bậc, mang lại hiệu quả chiếu sáng tốt hơn và tiết kiệm năng lượng hơn. Các loại công nghệ phổ biến hiện nay bao gồm Halogen, Xenon, LED và Laser, mỗi loại có những đặc điểm và ứng dụng riêng.

Công Nghệ Đèn Halogen Trên Xe

Đèn Halogen là công nghệ chiếu sáng truyền thống và vẫn được sử dụng phổ biến nhất trên nhiều dòng xe phổ thông hiện nay. Nguyên lý hoạt động của đèn Halogen tương tự như đèn sợi đốt thông thường, nhưng bên trong bóng đèn chứa khí halogen, giúp tăng tuổi thọ của sợi vonfram và khả năng chịu nhiệt. Loại đèn này có tuổi thọ trung bình khoảng 1.000 giờ với công suất phổ biến là 55W cho đèn cốt và 60W cho đèn pha.

Ưu điểm lớn nhất của đèn Halogen là giá thành sản xuất và thay thế thấp, rất dễ tiếp cận và phổ biến trên thị trường. Đèn Halogen cũng có đa dạng mẫu mã, dễ dàng tích hợp chế độ pha cốt và phù hợp với nhiều loại xe khác nhau. Tuy nhiên, nhược điểm của đèn Halogen là hiệu suất chuyển đổi năng lượng thấp, lãng phí nhiều năng lượng dưới dạng nhiệt. Đèn cũng nhạy cảm với độ ẩm và dễ bị hỏng nếu chạm tay vào phần kính khi lắp đặt.

Công Nghệ Đèn Xenon HID

Đèn Xenon, còn gọi là đèn HID (High-Intensity Discharge), hoạt động dựa trên nguyên lý phóng điện giữa hai điện cực trong môi trường khí xenon và các loại muối kim loại khác. Khác với đèn Halogen có dây tóc, đèn Xenon tạo ra ánh sáng trắng xanh cường độ cao thông qua hồ quang điện. Loại đèn này thường yêu cầu bộ chấn lưu (ballast) để khởi động và duy trì hồ quang.

Ưu điểm của đèn Xenon là tuổi thọ cao hơn đáng kể so với Halogen, có thể đạt tới 2.000 giờ hoặc hơn. Đèn Xenon cũng tiết kiệm năng lượng hơn và cho ánh sáng mạnh, tỏa sáng xa và rộng, rất phù hợp khi di chuyển trên các tuyến đường vắng vào ban đêm. Nhược điểm chính là giá thành sản xuất và lắp đặt cao hơn nhiều so với Halogen, do đó đèn Xenon thường được trang bị trên các dòng xe cao cấp. Ánh sáng Xenon cường độ cao cũng dễ gây chói mắt nếu không được căn chỉnh đúng tiêu chuẩn hoặc lắp đặt trong chóa đèn không phù hợp.

Công Nghệ Đèn LED Cho Ô Tô Xe Máy

Công nghệ đèn LED (Light Emitting Diode) đã trở nên rất phổ biến trong những năm gần đây nhờ hiệu quả và tính linh hoạt cao. Đèn LED phát sáng khi dòng điện chạy qua các điốt bán dẫn nhỏ. Trên xe, các bóng đèn pha đèn cốt sử dụng công nghệ LED thường bao gồm nhiều điốt nhỏ được sắp xếp theo một cấu trúc nhất định.

Ưu điểm vượt trội của đèn LED là hiệu quả năng lượng cực cao, tiêu thụ ít điện năng hơn nhiều so với Halogen và Xenon. Đèn LED có tuổi thọ rất lâu, có thể lên đến hàng chục nghìn giờ. Kích thước nhỏ gọn và khả năng tạo hình linh hoạt giúp các nhà sản xuất thiết kế hệ thống chiếu sáng hiện đại, độc đáo. Ánh sáng LED có thể được điều chỉnh màu sắc và cường độ dễ dàng. Ban đầu, đèn LED thường dùng cho đèn xi nhan, đèn hậu hoặc đèn chiếu sáng ban ngày (DRL), nhưng với sự phát triển công nghệ, LED đã được sử dụng rộng rãi làm đèn pha cốt chính với cường độ sáng mạnh mẽ. Nhược điểm là đèn LED khá nhạy cảm với nhiệt độ cao và cần có bộ tản nhiệt hiệu quả.

Công Nghệ Đèn Laser Tiên Tiến

Đèn Laser là công nghệ chiếu sáng mới và tiên tiến nhất hiện nay trên các dòng xe siêu sang hoặc phiên bản cao cấp đặc biệt. Hệ thống này sử dụng tia laser chiếu vào một thấu kính đặc biệt chứa khí phốt pho, tạo ra ánh sáng trắng cực mạnh và tập trung.

Ưu điểm lớn nhất của đèn Laser là khả năng chiếu sáng xa vượt trội, có thể gấp đôi hoặc thậm chí gấp ba lần so với đèn LED hoặc Xenon cường độ cao, đạt tầm chiếu hàng trăm mét. Kích thước của module đèn Laser cũng rất nhỏ gọn. Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất là chi phí sản xuất và lắp đặt cực kỳ đắt đỏ, khiến công nghệ này chưa thể phổ biến rộng rãi trên thị trường.

Quy Định Pháp Luật Về Sử Dụng Đèn Xe

Để đảm bảo an toàn giao thông và tránh các sự cố đáng tiếc, việc sử dụng đèn pha đèn cốt phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật. Luật Giao thông đường bộ Việt Nam năm 2008 và các Nghị định hướng dẫn (điển hình là Nghị định 100/2019/NĐ-CP) đã quy định rõ ràng về thời điểm và cách sử dụng hệ thống chiếu sáng trên xe.

Theo quy định hiện hành, người điều khiển phương tiện không được sử dụng đèn pha trong khu vực đô thị, khu dân cư hoặc khi có xe đi ngược chiều trên đường hai chiều, kể cả ban đêm (thường quy định từ 19h hoặc 22h đến 5h sáng hôm sau). Trong các khu vực này, bắt buộc phải sử dụng đèn cốt để tránh gây chói mắt cho người khác. Khi di chuyển qua hầm đường bộ, dù là ban ngày hay ban đêm, các phương tiện đều phải bật đèn chiếu sáng (thường là đèn cốt). Việc nháy đèn pha chỉ được thực hiện trong các trường hợp báo hiệu xin vượt, xin sang đường một cách hợp lý, không lạm dụng gây khó chịu.

Mức xử phạt khi sử dụng đèn sai quy định đã được tăng nặng để nâng cao ý thức của người tham gia giao thông. Cụ thể, hành vi sử dụng đèn pha trong đô thị, khu đông dân cư, hoặc hầm đường bộ (khi không được phép) có thể bị phạt tiền từ 800.000 đến 1.000.000 đồng đối với người điều khiển xe ô tô, và từ 100.000 đến 200.000 đồng đối với người điều khiển xe máy. Ngoài ra, hành vi không sử dụng đèn chiếu sáng (đèn cốt) trong khoảng thời gian từ 19h00 ngày hôm trước đến 05h00 ngày hôm sau khi di chuyển trong khu vực đô thị, khu dân cư cũng bị xử phạt tương tự.

Những Sai Lầm Thường Gặp Khi Sử Dụng Đèn Pha Cốt

Mặc dù các quy định về sử dụng đèn pha đèn cốt đã khá rõ ràng, nhiều người tham gia giao thông vẫn mắc phải những sai lầm phổ biến, gây ảnh hưởng đến an toàn chung. Một trong những lỗi thường gặp nhất là quên chuyển từ đèn pha sang đèn cốt khi gặp xe đi ngược chiều hoặc khi đi vào khu vực đông dân cư. Điều này gây lóa mắt nghiêm trọng cho người lái đối diện, thậm chí có thể khiến họ mất phương hướng trong vài giây, đặc biệt nguy hiểm khi di chuyển tốc độ cao.

Một sai lầm khác là lạm dụng đèn pha trong điều kiện sương mù hoặc mưa lớn. Ánh sáng đèn pha mạnh khi gặp sương hoặc hạt mưa sẽ bị phản xạ lại, tạo thành một “bức tường” ánh sáng trắng ngay trước mặt, làm giảm khả năng quan sát thay vì cải thiện. Trong những điều kiện này, sử dụng đèn cốt (hoặc đèn sương mù chuyên dụng nếu có) sẽ hiệu quả hơn vì ánh sáng chiếu xuống thấp, giúp nhìn rõ mặt đường. Sử dụng đèn nháy pha không đúng lúc hoặc liên tục cũng là hành vi gây khó chịu và có thể bị xử phạt.

Lựa Chọn Và Lắp Đặt Đèn Pha Cốt Đúng Chuẩn

Việc lựa chọn loại đèn và lắp đặt hệ thống đèn pha đèn cốt đúng chuẩn kỹ thuật là yếu tố quan trọng đảm bảo hiệu quả chiếu sáng và an toàn. Sử dụng các loại đèn có công suất không phù hợp với thiết kế ban đầu của xe có thể gây quá tải hệ thống điện, làm hỏng chóa đèn hoặc thậm chí dẫn đến cháy nổ. Lắp đặt sai kỹ thuật, như căn chỉnh góc chiếu sai, sẽ khiến đèn cốt chiếu quá cao gây chói mắt hoặc đèn pha chiếu quá thấp không đủ tầm nhìn xa.

Khi cần thay thế hoặc nâng cấp hệ thống chiếu sáng, người lái nên tìm hiểu kỹ về loại đèn phù hợp với xe của mình và lựa chọn sản phẩm từ các nhà cung cấp uy tín, đảm bảo đạt tiêu chuẩn chất lượng. Việc lắp đặt nên được thực hiện bởi các kỹ thuật viên có kinh nghiệm tại các gara hoặc trung tâm bảo dưỡng chuyên nghiệp. Tự ý thay đổi kết cấu hệ thống đèn hoặc lắp đặt các loại đèn không đúng quy định (như đèn LED độ có cường độ sáng quá mức cho phép, không có bộ gom sáng) không chỉ nguy hiểm mà còn có thể bị xử phạt và bị từ chối bảo hành chính hãng.

Bảo Dưỡng Hệ Thống Chiếu Sáng Xe Định Kỳ

Giống như các bộ phận quan trọng khác trên xe, hệ thống đèn pha đèn cốt cũng cần được bảo dưỡng và vệ sinh định kỳ để duy trì hiệu quả chiếu sáng tối ưu và kéo dài tuổi thọ. Bề mặt kính đèn thường xuyên tiếp xúc với môi trường bên ngoài như bụi bẩn, bùn đất, nước mưa, sương muối, khói bụi từ các phương tiện khác. Theo thời gian, lớp kính này có thể bị ố vàng, mờ đục do oxy hóa hoặc bị trầy xước, làm giảm đáng kể cường độ và chất lượng ánh sáng chiếu ra.

Việc vệ sinh bề mặt đèn thường xuyên bằng dung dịch chuyên dụng giúp loại bỏ bụi bẩn và giữ cho kính đèn luôn trong suốt. Bên cạnh đó, cần kiểm tra định kỳ tình trạng của bóng đèn, chóa đèn, hệ thống dây điện và các bộ phận liên quan. Nước lọt vào bên trong đèn do gioăng cao su bị lão hóa hoặc nứt vỡ có thể gây ẩm mốc, ảnh hưởng đến bóng đèn và các kết nối điện, dẫn đến chập cháy hoặc giảm tuổi thọ. Mang xe đến các trung tâm bảo dưỡng để được kiểm tra và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh là cách tốt nhất để đảm bảo hệ thống chiếu sáng luôn hoạt động hiệu quả và an toàn.

Công Nghệ Chiếu Sáng Hiện Đại Trên Các Dòng Xe Mới

Các dòng xe hiện đại ngày nay đang có xu hướng trang bị các công nghệ chiếu sáng tiên tiến hơn nhằm nâng cao hiệu quả và an toàn cho người lái. Phổ biến nhất là việc thay thế đèn Halogen truyền thống bằng đèn LED hoặc đèn Projector. Đèn LED cho phép thiết kế đèn mảnh mai, hiện đại hơn và cung cấp ánh sáng mạnh mẽ, tiết kiệm năng lượng. Công nghệ Projector, sử dụng thấu kính để tập trung ánh sáng, tạo ra luồng sáng có đường cắt sắc nét, giúp chiếu sáng rõ ràng khu vực cần thiết mà vẫn hạn chế gây chói mắt cho xe đi ngược chiều, đặc biệt hiệu quả với cả đèn Halogen, Xenon hay LED.

Nhiều xe còn được trang bị các tính năng thông minh như cảm biến ánh sáng, tự động bật đèn khi trời tối và tắt khi trời sáng, hoặc hệ thống đèn pha tự động (Adaptive High-beam System – AHS). Hệ thống AHS có khả năng tự động chuyển đổi giữa đèn phađèn cốt hoặc điều chỉnh vùng chiếu sáng của đèn pha để tránh làm lóa mắt các phương tiện khác đang di chuyển phía trước hoặc ngược chiều, mang lại sự tiện lợi và an toàn tối đa cho người lái trong các điều kiện khác nhau. Việc ứng dụng các công nghệ này góp phần cải thiện trải nghiệm lái xe ban đêm và giảm thiểu rủi ro.

Sử dụng thành thạo và tuân thủ quy định về đèn pha đèn cốt là trách nhiệm của mỗi người khi tham gia giao thông. Nắm vững kiến thức về cách phân biệt, sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, cùng với việc bảo dưỡng hệ thống chiếu sáng định kỳ sẽ giúp bạn lái xe an toàn hơn, góp phần xây dựng môi trường giao thông văn minh, an toàn cho mọi người.

Câu hỏi thường gặp (FAQs)

Đèn pha đèn cốt là gì?
Đèn pha là đèn chiếu xa, dùng cho đường vắng, cao tốc; đèn cốt là đèn chiếu gần, dùng trong khu dân cư, đường hai chiều.

Khi nào nên sử dụng đèn pha?
Nên dùng đèn pha trên đường vắng, đường cao tốc, không có xe ngược chiều, hoặc để nháy báo hiệu xin vượt.

Khi nào bắt buộc phải dùng đèn cốt?
Bắt buộc dùng đèn cốt trong khu vực đô thị, khu dân cư, trên đường hai chiều có xe ngược chiều, và khi đi qua hầm đường bộ.

Sử dụng đèn pha trong khu dân cư có bị phạt không?
Có, việc sử dụng đèn pha trong khu vực đô thị hoặc khu dân cư vào ban đêm là hành vi vi phạm luật giao thông và sẽ bị xử phạt theo quy định.

Ký hiệu đèn pha và đèn cốt trên bảng táp-lô khác nhau như thế nào?
Ký hiệu đèn pha thường có tia sáng chiếu thẳng (đôi khi màu xanh dương), còn ký hiệu đèn cốt có tia sáng chiếu chếch xuống dưới (thường màu xanh lá cây hoặc vàng).

Đèn Halogen, Xenon, LED, Laser khác nhau ra sao?
Đây là các công nghệ chiếu sáng khác nhau: Halogen truyền thống (sợi đốt, khí halogen), Xenon (phóng điện trong khí xenon), LED (điốt phát sáng), Laser (tia laser chiếu vào thấu kính phốt pho). Mỗi loại có ưu nhược điểm về hiệu suất, tuổi thọ, cường độ sáng và giá thành.

Làm thế nào để tránh gây lóa mắt cho người khác khi dùng đèn xe?
Luôn chuyển sang đèn cốt khi gặp xe đi ngược chiều, khi đi vào khu vực dân cư, và tránh lạm dụng đèn pha.

Việc lắp đặt đèn sai công suất có ảnh hưởng gì không?
Có, lắp đèn sai công suất có thể gây quá tải hệ thống điện, làm hỏng chóa đèn, giảm tuổi thọ bóng đèn và tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ.

Tại sao cần bảo dưỡng định kỳ hệ thống đèn chiếu sáng?
Bảo dưỡng giúp giữ bề mặt đèn trong suốt, kiểm tra tình trạng bóng đèn và hệ thống điện, đảm bảo hiệu quả chiếu sáng và phòng ngừa hư hỏng do thời tiết hoặc lão hóa.

Đèn Projector là gì?
Đèn Projector là một loại cấu trúc đèn sử dụng thấu kính để gom và chiếu sáng, tạo ra luồng sáng tập trung với đường cắt rõ nét, giúp hạn chế gây chói và thường dùng cho cả bóng Halogen, Xenon hoặc LED.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *